မတွေးခင်ပြင်ဆင်ခြင်းအတွက်

မိမိတို့ဟာ နေ့တိုင်း အရာတွေကို ကြည့်တယ်။ လူတွေ ဘာလုပ်သလဲ မြင်တယ်။ တခုခုအဆင်မပြေရင် ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲလည်း ချက်ချင်းစဉ်းစားတတ်တယ်။ ဘယ်သူမှားတယ်၊ ဘယ်သူတာဝန်ရှိတယ်၊ ဘာပြောင်းသင့်တယ်ဆိုတာလည်း တခါတလေ အလွန်မြန်မြန် ဆုံးဖြတ်မိတတ်တယ်။

ဒါက မကောင်းတဲ့အရာမဟုတ်ပါဘူး။ လူသားတွေဟာ ကိုယ်ကြုံတွေ့ရတဲ့အရာကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ပြီးမှ နေထိုင်နိုင်တာပါ။ ပြဿနာကဖြင့် ကိုယ်မြင်ခဲ့တာ၊ ကိုယ်ထင်တာ၊ ကိုယ်ရှင်းပြထားတာနဲ့ တကယ်သိထားတာတွေ ရောသွားတတ်တာပါပဲ။

လူတယောက် အစည်းအဝေးနောက်ကျလာတယ်။ “နောက်ကျလာတယ်” ဆိုတာ မြင်နိုင်တဲ့အရာပါ။ “သူက ဒီအဖွဲ့ကို အလေးမထားဘူး” ဆိုတာက ကိုယ်ရှင်းပြထားတာ ဖြစ်သွားပြီ။ အဖွဲ့ဝင်တချို့ စကားမပြောဘူး။ အဲဒါကို “သူတို့ကြောက်နေတယ်” လို့လည်း ရှင်းနိုင်တယ်။ “စိတ်မဝင်စားဘူး” လို့လည်း ရှင်းနိုင်တယ်။ “စကားပြောခွင့်ရတဲ့ပုံစံကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်” လို့လည်း စဉ်းစားနိုင်တယ်။ ဘယ်ဟာမှန်တယ်ဆိုတာ မသိသေးခင်မှာ ကိုယ်သိတာနဲ့ ကိုယ်ယူဆတာကို ခွဲထားနိုင်ရင် အခြေအနေကို ပိုရှင်းစွာ မြင်လာနိုင်ပါတယ်။

တခါတလေ ပြဿနာကိုလည်း အလွန်ကြီးအောင် ပြောမိတတ်ပါတယ်။ “လူငယ်တွေကို နေရာမပေးဘူး”၊ “ခေါင်းဆောင်တွေက အာဏာပဲလိုချင်တယ်”၊ “လူတွေ စည်းကမ်းမရှိဘူး”၊ “စနစ်က မကောင်းဘူး”။ ဒီလိုစကားတွေမှာ မိမိခံစားရတာနဲ့ အရေးကြီးတဲ့အချက်တချို့ ပါနေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစာကြောင်းတွေကိုကြည့်ပြီး နောက်တဆင့် ဘာလေ့လာရမလဲဆိုတာတော့ သိရခက်နေပါတယ်။

အခြေအနေတခုကို နီးနီးကပ်ကပ်ကြည့်လိုက်ရင် ပိုရှင်းလာတတ်ပါတယ်။ ဘယ်နေရာမှာဖြစ်တာလဲ။ ဘယ်သူတွေ ပါဝင်သလဲ။ ဘယ်သူတွေ ထိခိုက်သလဲ။ ဘယ်သူက ဘာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်သလဲ။ ဘယ်သူ့ဆီမှာ သတင်းအချက်အလက်ရှိသလဲ။ ဘယ်သူက တားနိုင်သလဲ။ ဘယ်သူက ဖြစ်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်သလဲ။ ဒီအခြေအနေ ဘာကြောင့် ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်နေတာလဲ။

အဲဒီလိုကြည့်လာရင် လူတယောက်ကောင်းတယ်၊ မကောင်းဘူးဆိုတာထက် လူတွေ ဘယ်လိုဆက်နွယ်နေကြသလဲကို မြင်လာတယ်။ တချို့အရာတွေက ရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် ဖြစ်တယ်။ တချို့က စည်းမျဉ်းကြောင့်။ တချို့က ငွေမလုံလောက်လို့။ တချို့က သတင်းမရလို့။ တချို့က အချိန်မရှိလို့။ တချို့က ဒီလိုပဲ လုပ်လာတာကြာလို့။ တချို့မှာတော့ တကယ်ကို အကျိုးစီးပွားကွာခြားနေတယ်။

ဒါနဲ့ပဲ မပြီးပါဘူး။ ပြဿနာတွေကိုပဲ ကြည့်နေရင် လူတွေ အလုပ်ဖြစ်အောင် ဘာတွေလုပ်ထားပြီးသားလဲကို မမြင်တော့နိုင်ဘူး။ ရပ်ကွက်တခုမှာ လူတွေ အရေးပေါ်အချိန် အချင်းချင်းကူညီကြတယ်။ အဖွဲ့တခုမှာ ငွေစာရင်းကို အများမြင်အောင် ချပြထားတယ်။ ရပ်ဆွေရပ်မျိုးတွေကြား အကြွေးအနည်းငယ်ထုတ်ပေးပြီး အခက်အခဲကျော်ဖြတ်နိုင်အောင် ကူညီကြတယ်။ တချို့နေရာမှာ လူတွေ စကားအများကြီးမပြောဘဲ အလုပ်ဖြစ်အောင် လုပ်တတ်ကြတယ်။ အဲဒီအရာတွေကိုလည်း လေ့လာဖို့လိုပါတယ်။ ဘာကြောင့် အလုပ်ဖြစ်နေတာလဲ။ ဘာက ယုံကြည်မှုကို ထိန်းထားတာလဲ။ ဘာကို မပျက်စီး မဆုံးရှုံးအောင် ထားသင့်လဲ။

ဒီသင်ခန်းစာတွေက သင့်ကို “ဘယ်လိုစဉ်းစားရမယ်” ဆိုပြီး အဖြေတခု သင်ပေးဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အလောသုံးဆယ် မဆုံးဖြတ်ဘဲ စစ်ဆေးရှုကြည့်တတ်ဖို့၊ ကိုယ်သိတာနဲ့ ကိုယ်ယူဆတာကို ခွဲတတ်ဖို့၊ စကားကြီးကြီးတခုနောက်မှာ တကယ်ဘာဖြစ်နေလဲ ရှာတတ်ဖို့၊ လူတွေ ဘာကို ထိန်းထားသလဲ ကြည့်တတ်ဖို့၊ ကိုယ်မသိသေးတာကိုလည်း အောက်ခြေလွတ်မသွားဖို့ စဉ်းစားစရာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။