မှတ်တမ်းမှတ်ရာ စာပေများ
ဘုရင်ခေတ်မှသည် လွတ်လပ်ရေးမရမီအထိ
- အလောင်းဘုရားနှင့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီစာချုုပ် (၁၇၅၇)
- ရန္တပိုစာချုပ် (၁၈၂၆)
- အနောက်ကရင်နီပြည်ကို လွတ်လပ်စေကြောင်းစာချုပ် (၁၈၇၅)
- မြန်မာနိုင်ငံအား ဗြိတိသျှအင်ပါယာအောက် သွတ်သွင်းကြောင်း ကြော်ငြာစာ (၁၈၈၆)
- ဗမာပြည်အက်ဥပဒေ (၁၉၃၅)
- ဂျပန်ခေတ်ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေ (၁၉၄၃)
- ကန္ဒီစာချုပ် (၁၉၄၅)
- အောင်ဆန်း-အက်တလီစာချုပ် (၁၉၄၇)
- ပင်လုံစာချုပ် (၁၉၄၇)
- နု-အက်တလီစာချုပ် (၁၉၄၇)
- လက်ျာ-ဖရီးမင်းစာချုပ် (၁၉၄၇)
- ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ
လွတ်လပ်ရေးရပြီးမှ ၈၈၈၈ ကာလ
- တောင်ကြီးညီလာခံနှင့် သျှမ်းမူ (၁၉၆၁)
- တရုတ်ဖြူကျူးကျော်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူကြေငြာချက်များ
- မဆလပါတီဖွဲ့စည်းပုံ
- ၁၉၇၄ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ
လွတ်လပ်ရေးရပြီးမှ ၈၈၈၈ ကာလ
- ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းကြေငြာချက် (၁၉၈၈)
- ဂန္ဓီခန်းမ ကြေငြာစာတမ်း (၁၉၉၀)
- မာနယ်ပလောစာချုပ် (၁၉၉၂)
- မဲသရောထသဘောတူညီချက် (၁၉၉၇)
- သူးမွဲကလိုးစာချုပ် (၁၉၉၈)
- ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ
- FCDCC ဒုတိယ မူကြမ်း
- ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပဋိညာဉ် ၂၀၂၁ ပထမမူ အပိုင်း (၁)၊ အပိုင်း (၂)
- ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပဋိညာဉ် ဒုတိယမူ
စာအုပ်စာတမ်းများအညွှန်း
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပဋိပက္ခမီးလျှံများ အဘယ်ကြောင့် ဘယ်သောအခါမျှ အမှန်တကယ် မငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်ကို နားလည်လိုပါက ဤစာအုပ်မှ စတင်နိုင်ပါသည်။ Bertil Lintner ၏ Burma in Revolt သည် သမိုင်းစာအုပ်တအုပ်မျှသာမဟုတ်ဘဲ၊ ကြေကွဲဖွယ်ရာဖြစ်ရပ်များ၏ မှုခင်းဆေးစစ်ချက်တခုဖြစ်သည်။ Lintner သည် သတ္တိရှိရှိ၊ အသေးစိတ်ကျကျဖြင့် တောတောင်များနှင့် မော်ကွန်းတိုက်များအကြား ဖြတ်သန်းကာ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်၏ ဝှက်ထားသော ဆက်နွယ်မှုများကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ သူသည် 'အကောင်းနှင့် အဆိုး' ဟူသော ရိုးရှင်းသည့်ခေါင်းစဉ်များမှ ကျော်လွန်၍ ရှုပ်ထွေးပြီး ဖျက်ဆီးအားပြင်းသော ယန္တရားကြီးတခုကို ဖော်ထုတ်ပြသည်။ စစ်အေးခေတ် ပထဝီနိုင်ငံရေး၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘိန်းကုန်သွယ်မှုနှင့် အမြတ်ထုတ်သော စစ်အစိုးရတို့ ပေါင်းစပ်ကာ နိုင်ငံတနိုင်ငံကို ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုများထဲသို့ သော့ခတ်ထားခဲ့သည့် ကွန်ရက်တခုပင် ဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်သည် နာကျင်ဖွယ်ရာအတိတ်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း၊ အနာဂတ်အတွက် အရေးပါသော ရှင်းလင်းပြတ်သားသည့် အမြင်တခုကို လက်ဆောင်တခုအဖြစ် ပြန်ပေးနိုင်သည်။ စုပ်ယူထုတ်နုတ်မှုနှင့် ပိုင်းခြားမှုစနစ်များကို မည်သို့တည်ဆောက်ခဲ့သည်ကို တိတိကျကျ ပြသခြင်းဖြင့် Lintner သည် ထိုစနစ်များကို ဖြိုဖျက်ရန် ကျွန်ုပ်တို့လိုအပ်သော ပုံစံများကို မရည်ရွယ်ဘဲ လက်ဆင့်ကမ်းပေးခဲ့သည်။ ယန္တရားတို့၏ ပြဿနာများကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်ကြည့်လိုသူတိုင်းအတွက် မဖြစ်မနေ ဖတ်ရှုရမည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရုန်းကန်မှုသမိုင်းကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းမပြုမီ၊ ယင်းကို စီးမြောခံစားနားလည်ရန် လိုအပ်သည်။ Bertil Lintner ၏ Outrage သည် နိုင်ငံတနိုင်ငံ နိုးထလာသည့် အခိုက်အတန့်ဖြစ်သော ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးတော်ပုံ၏ နှလုံးခုန်သံကို စစ်ဆေးချက်ပင်။ Lintner သည် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံစာတမ်းများ၏ ခြောက်သွေ့သော စာရင်းဇယားများမှ ကျော်ကြည့်၍ တော်လှန်ရေး၏ အသက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသော လူသားဇာတ်ကြောင်းများကို ဖမ်းယူပုံဖော်သည်။ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်မှ တီးတိုးစကားများက အာဏာရှင်စနစ်ကို တုန်လှုပ်စေသော ဟိန်းသံအဖြစ်သို့ မည်သို့ပြောင်းလဲသွားသည်ကို သူက မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ မိမိတို့၏လူမှုပဋိညာဉ်ကို ပြန်လည်ပုံဖော်ရန် သတ္တိရှိခဲ့ကြသော ကျောင်းသား၊ ရဟန်းသံဃာနှင့် သာမန်ပြည်သူတို့၏ ထူးခြားသော စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းကို ထုတ်ပြသည်။ မျိုးဆက်တဆက်ကို ပုံဖော်ခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များ၏ သတင်းစာပညာဆိုင်ရာ အကောင်းဆုံးလက်ရာတခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ Outrage သည် ခေတ်သစ်စာဖတ်သူအတွက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော အာဏာရှင်အာဏာ၏ ဆိုးယုတ်မှုကို သက်သေပြချက်တခုလည်းဖြစ်သည်။ "နိုင်ငံတော်" ဆိုသည်မှာ မလှုပ်မယှက်နိုင်သော အရာဝတ္ထုတခုမဟုတ်ဘဲ၊ အုပ်ချုပ်ခံပြည်သူတို့၏ သဘောတူညီမှုအပေါ် မှီခိုနေသော တည်ဆောက်မှုတခုဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုသဘောတူညီမှုကို အံ့မခန်း ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းလိုက်သည့်အခါ ဘာတွေဖြစ်လာမည်ကို ကျွန်ုပ်တို့အား သတိပေးနေခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ပဋိပက္ခကို အလေးအနက်လေ့လာသူအတွက် Martin Smith ၏လက်ရာသည် စာအုပ်တအုပ်မျှသာမဟုတ်ဘဲ၊ အခြေခံအကျဆုံးသော ကျမ်းဂန်ဖြစ်သည်။ အခြားသူများက တိုက်ပွဲများကို မှတ်တမ်းတင်နေချိန်တွင် Smith က စစ်ပွဲ၏ လူမှုဗေဒကို မှတ်တမ်းတင်သည်။ "အစိုးရ vs သူပုန်" ဟူသော ဆန့်ကျင်ဘက်ဇာတ်နှစ်ခုမှ လုံးဝကျော်လွန်၍ Smith သည် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို လူသန်းပေါင်းများစွာအတွက် ယုတ္တိကျသော ရလဒ်ဖြစ်စေခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ကျရှုံးမှုများကို ရေးသားဖော်ပြသည်။ အထူးသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအစီအစဉ်၏ ပြိုလဲမှုမြင်ရမည်။ မြန်မာ့လူမျိုးရေးပဋိပက္ခများသည် ရှေးမှသည် ရှောင်လွှဲမရနိုင်သော သွေးချင်းရန်ငြိုးများဖြစ်သည်ဟူသော "အနှစ်သာရဝါဒ" အမြင်ကို သူက စိန်ခေါ်သည်။ ထိုအစား ယင်းပြဿနာတို့ကို ကိုလိုနီခေတ် အမျိုးအစားခွဲခြားမှုနှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် သစ္စာဖောက်မှုများဖြင့် ပုံသွင်းဖန်တီးခဲ့သော ခေတ်သစ်နိုင်ငံရေးတည်ဆောက်မှုများအဖြစ် ဖော်ထုတ်ပြသည်။ ဤသည်မှာ အမှတ်သညာကို မည်သို့အသုံးချပုံ၊ နိုင်ငံရေးတရားဝင်မှုကို မည်သို့ယှဉ်ပြိုင်ရယူကြပုံနှင့် စုံလင်ကွဲပြားသော လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုတွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုပြုလိုသော မြန်မာနိုင်ငံတော်သည် အဘယ်ကြောင့် အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာတော်လှန်ကြမှုကို ကြုံရပုံတို့ကို သိပ်သည်းပြီး စေ့စပ်သေချာစွာ စစ်ဆေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သူပုန်ထမှု၏ ဖြေရှင်းချက်သည် စစ်ရေးမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံရေးဖြစ်ကြောင်း နားလည်ရန်အတွက် လမ်းညွှန်စာအုပ်လည်း ဖြစ်သည်။
လူမျိုးတခုကို ဘာက ဖွဲ့စည်းပါသလဲ။ လူမျိုးတစုကို ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရန် ဘာက တွန်းအားပေးပါသလဲ။ ယခုစာအုပ်သည် အရှေ့တောင်အာရှအပေါ် လေးနက်သော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သည့် မွန်လူမျိုးတို့၏ မကြာခဏ မျက်ကွယ်ပြုခံရသော သမိုင်းထဲသို့ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း တူးဆွလေ့လာထားသည်။ စာရေးသူ Ashley South သည် မြန်မာ့ရေရှည်ပဋိပက္ခတွင် မမြင်ရတတ်သော စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအင်အားစုများကို ဖော်ထုတ်ပြသပြီး၊ မွန်တို့၏အတွေ့အကြုံကို အနုစိတ်ပြီး နက်ရှိုင်းစွာသုတေသနပြုထားသော မှတ်တမ်းတခုအဖြစ် တင်ပြထားသည်။ စာဖတ်သူများသည် ဒေသအကြောင်း နားလည်မှုအသစ်တခုနှင့် အမှတ်သညာ၊ အာဏာနှင့် ခုခံတော်လှန်မှုတို့၏ ရှုပ်ထွေးမှုများအပေါ် ရှုထောင့်အသစ်ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
- A History of Myanmar by Dr. Htin Aung
- The History of Myanmar by William J. Topich
- Burma by D. G. E. Hall
- Europe and Burma by D. G. E. Hall
- History of Burma by G. E. Harvey
- Christian missions in Burma by William Charles Bertrand
- The Kachins, their customs and traditions by O. Hanson
- The Karens Of The Golden Chersonese by A. R. Mcmahon
- Civilizing mountain men : or, Sketches of mission work among the Karens by Ellen Huntly Bullard Mason
- The Chin Hills: a history of our people by Bertram Sausmarez Carey
- The Shan conundrum in Burma by Henri-André Aye
- Twilight over Burma : my life as a Shan princess by Inge Sargent
- Opium and empire in Southeast Asia : regulating consumption in British Burma by Ashley Wright
- 48 Great Lords Of The Sky: Burma's Shan Aristocracy by Sao Sanda
- THE MILITARY IN BURMA/MYANMAR: On the Longevity of Tatmadaw Rule and Influence by David I. Steinberg
- Designing Federalism in Burma by David C. Williams and Lian H. Sakhong
- A New Look at Federalism in Myanmar by Ashley South