လူတို့သည် အချက်အလက်သက်သက်ဖြင့် မနေထိုင်ကြပါ။
ဇာတ်ကြောင်းများ အဘယ်ကြောင့် အရေးကြီးသနည်း
ဇာတ်ကြောင်းများသည် ကျွန်ုပ်တို့အား အောက်ပါတို့ကို တိတ်တဆိတ် ပြောပြနေသည်
- ဘယ်သူက ယဉ်ကျေးမှုမြင့်မားသလဲ
- ဘယ်သူက နောက်ကျကျန်ခဲ့သလဲ
- ဘယ်သူက ဦးဆောင်သင့်သလဲ
- ဘယ်သူက သားကောင်အဖြစ် ဆက်ရှိနေရမလဲ
- ဘယ်သူက သမိုင်းကို ရေးသားခွင့်ရမလဲ
ဇာတ်ကြောင်း (Narrative) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း
ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုသည် ပုံပြင်သက်သက် မဟုတ်ပါ။
လူတို့အား လောကကို မည်သို့အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရမည်ကို ပြောပြသည့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဇာတ်ကြောင်းအပိုင်သိမ်းမှု (Narrative Capture)
ဇာတ်ကြောင်းအပိုင်သိမ်းမှု ဆိုသည်မှာ လက်တွေ့ဘဝကို ရှင်းပြသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုသည် အလွန်ကြီးစိုးလာသောအခါ လူတို့သည် အခြားရွေးချယ်စရာများကို အလွယ်တကူ မတွေးတောနိုင်တော့သည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။
စိုးမိုးပိုင်သိမ်းမှုခံထားရသူသည် မိမိကိုယ်တိုင် လွတ်လပ်စွာ တွေးတောနေသည်ဟု ထင်မှတ်နေနိုင်ပါသည်။
ကြီးစိုးမှုသည် သာမန်အသိဟု ထင်မှတ်လာသောအခါ ပို၍ အစွမ်းထက်လာသည်။
သူက "ပုံမှန်"၊ "သဘာဝကျသော"၊ "လက်တွေ့ကျသော" သို့မဟုတ် "လက်တွေ့ဘဝနှင့် ကိုက်ညီသော" အရာတစ်ခုအဖြစ် ပုံဖော်လာသည်။
ကြီးစိုးမှုအဖြစ် ဇာတ်ကြောင်း
အာဏာသည် ခန္ဓာကိုယ်၊ မြေယာ၊ ဥပဒေနှင့် အဖွဲ့အစည်းများကိုသာ ထိန်းချုပ်သည်မဟုတ်ပါ။
၎င်းသည် အရာဝတ္ထုများ၏ အမည်နာမများကိုပါ ထိန်းချုပ်သည်။
ပိုင်စိုးသိမ်းယူခံထားရသော အဓိပ္ပာယ်များ၏ ဥပမာများ
ငြိမ်းချမ်းရေး
တရားမျှတမှုမရှိဘဲ တိတ်ဆိတ်နေခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု
စကားလုံးလှလှလေးများနှင့် အရင်းအမြစ်များ ထုတ်ယူခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်သည်။
စည်းလုံးညီညွတ်မှု
ဗဟိုတစ်ခုတည်းကိုသာ နာခံခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်သည်။
လုံခြုံရေး
စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်သည်။
ကိုလိုနီခေတ် ဇာတ်ကြောင်းများ
ကိုလိုနီအာဏာသည် နယ်မြေကိုသာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပါ။
ယင်းသည် အမျိုးအစားများ၊ မြေပုံများ၊ ပညာရေး၊ ဘာသာစကားအဆင့်အတန်း၊ လူမျိုးစုခွဲခြားမှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကိုပါ ပြန်လည်စီစဉ်ချမှတ်ခဲ့သည်။
မည်သည့်ကိုလိုနီခေတ် ဇာတ်ကြောင်းများသည် ကျွန်ုပ်တို့မှတစ်ဆင့် ယနေ့တိုင် စကားပြောနေသနည်း။
ခေတ်သစ်နိုင်ငံတော် ဇာတ်ကြောင်းများ
- စည်းလုံးညီညွတ်မှုအတွက် ဗဟိုမှ ထိန်းချုပ်ရန် လိုအပ်သည်။
- မတူကွဲပြားမှုသည် မတည်ငြိမ်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
- ဒေသတွင်း အာဏာပိုင်များသည် ရင့်ကျက်မှု မရှိသေးပါ။
- ဗဟိုအစိုးရကသာ အကောင်းဆုံး သိရှိသည်။
- ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်သည် အန္တရာယ်ရှိသည်။
သို့သော် ဇာတ်ကြောင်းတိုင်းသည် လိမ်ညာမှုမဟုတ်ပါ
ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုတွင် အမှန်တရား ပါဝင်နိုင်သည်။
မေးခွန်းမှာ
ခုခံတော်လှန်ရေး ဇာတ်ကြောင်း
ခုခံတော်လှန်ရေး ဇာတ်ကြောင်းများသည် ဂုဏ်သိက္ခာ၊ မှတ်ဉာဏ်၊ သတ္တိနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ အမှန်တရားကို ပြန်လည်ရယူပေးနိုင်သည်။
၎င်းတို့သည် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ကြီးစိုးမှုအောက်မှ လွတ်မြောက်အောင် ကူညီပေးသည်။
သို့သော် ခုခံတော်လှန်ရေး ဇာတ်ကြောင်းများလည်း ဝေဖန်မှု လိုအပ်သည်
- သားကောင်ဖြစ်ရခြင်းသည် အထောက်အထား (Identity) ဖြစ်လာနိုင်ပါသလား။
- သမိုင်းဝင် နာကျင်မှုသည် ဝေဖန်၍မရသော အရာ ဖြစ်လာနိုင်ပါသလား။
- လွတ်မြောက်ရေး စကားလုံးများသည် ကြီးစိုးမှုသစ်ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါသလား။
- ရှင်သန်ရေး ဇာတ်ကြောင်းများသည် ရေရှည်ထောင်ချောက် ဖြစ်လာနိုင်ပါသလား။
အရေးကြီးသော ကွဲပြားချက်
ကျွန်ုပ်တို့သည် ခုခံတော်လှန်ခြင်းသည် မကောင်းဟု မဆိုလိုပါ။
ကျွန်ုပ်တို့ဆိုလိုသည်မှာ -
ဇာတ်ကြောင်းနှင့် လူမျိုးစုများ
လူမျိုးစုများသည် မိမိတို့အား နောက်ကျကျန်ခဲ့သူများ၊ လူရိုင်းများ၊ စိတ်ခံစားချက်ဦးစားပေးသူများ၊ အကြမ်းဖက်သူများ သို့မဟုတ် အုပ်ချုပ်ရန် မရင့်ကျက်သူများဟု တံဆိပ်ကပ်ထားသော ဇာတ်ကြောင်းများအောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် အချို့သော တန်ပြန်ဇာတ်ကြောင်းများသည်လည်း အတွင်းပိုင်းအယုံအကြည်ကင်းမဲ့မှု၊ အကြောသေမှုနှင့် ကွဲပြားခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ဆန်းစစ်ရမည့် စကားလုံးများ
အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးမှု မြေပုံဆွဲခြင်း
စကားလုံးတစ်လုံးကို ရွေးချယ်ပါ။ ထို့နောက် -
- ဤစကားလုံးကို ဘယ်သူက အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသနည်း။
- ၎င်းထဲတွင် မည်သည့်ယူဆချက်များ ပုန်းကွယ်နေသနည်း။
- ဘယ်သူက အကျိုးအမြတ်ရသနည်း။
- ဘယ်သူက ပျောက်ကွယ်သွားသနည်း။
- ၎င်းက ဘယ်အချိန်မှာ အထောက်အကူပြုသနည်း။
- ၎င်းက ဘယ်အချိန်မှာ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသနည်း။
ဆွေးနွေးရန် အချက်
ဇာတ်ကြောင်းဆိုင်ရာ အသိပညာ (Narrative Awareness) ဆိုသည်မှာ မဟုတ်သောအရာများ
- ၎င်းသည် နတ္ထိဝါဒ (Nihilism) မဟုတ်ပါ။
- ၎င်းသည် "ဇာတ်ကြောင်းအားလုံးသည် အတုအယောင်များ" ဟု ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။
- ၎င်းသည် သမိုင်းကို မလေးစားခြင်းမဟုတ်ပါ။
- ၎င်းသည် ခုခံတော်လှန်ရေးကို သစ္စာဖောက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။
ဇာတ်ကြောင်းဆိုင်ရာ အသိပညာ (Narrative Awareness) ဆိုသည်မှာ
- အဓိပ္ပာယ်များကို မည်သို့တည်ဆောက်ထားသည်ကို မြင်ခြင်းဖြစ်သည်။
- ဘောင်ကို ဘယ်သူက ထိန်းချုပ်ထားသည်ကို မေးမြန်းခြင်းဖြစ်သည်။
- မှတ်ဉာဏ်ကို ကိုးကွယ်မှုမပြုဘဲ ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။
- မျက်စိကန်းမသွားဘဲ ကြီးစိုးမှုကို ဆန့်ကျင်ခြင်းဖြစ်သည်။
စဉ်းစားရန်မေးခွန်းများ
- မည်သည့် ဇာတ်ကြောင်းများကို ကျွန်ုပ်တို့ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသင့်သနည်း။
- မည်သည့် ဇာတ်ကြောင်းများကို ကျွန်ုပ်တို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်သင့်သနည်း။
- မည်သည့် ဇာတ်ကြောင်းများသည် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အထောက်အကူပြုသနည်း။
- မည်သည့် ဇာတ်ကြောင်းများသည် ကြီးစိုးမှုကို တိတ်တဆိတ် ဖြစ်ပေါ်စေသနည်း။
- ကျွန်ုပ်တို့သည် မတူကွဲပြားမှုများကို မဖျက်ဆီးဘဲ မျှဝေခံစားနိုင်သော အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ပါသလား။
နောက်ဆုံးအချက်
ဇာတ်ကြောင်းကို ထိန်းချုပ်သူသည် လူတို့၏ အနာဂတ် စိတ်ကူးစိတ်သန်းကိုလည်း ထိန်းချုပ်လေ့ရှိသည်။