ကျွန်ုပ်တို့၏ခုခံမှုနှင့်
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစံနှုန်းများ၏ ကန့်သတ်ချက်
ယနေ့မြန်မာ့တော်လှန်ရေးတွင် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုသည် ဘက်မလိုက်ခြင်း၏ ထုတ်ကုန်မဟုတ်သလို၊ စွန့်စားရမှုကိုလည်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများဖြင့်သာ စီမံ၍မရပေ။ ကမ္ဘာ့စံနှုန်းများ (ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ ဘက်မလိုက်မှု၊ ဒေသပဓာနပြုရေး) သည် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှု ကွဲလွဲခြင်း၊ အာဏာမညီမျှခြင်းနှင့် မညီမျှသော စွန့်စားရမှုတို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးအရ ထိခိုက်နစ်နာမှု (political harm) ကို မရည်ရွယ်ဘဲ ဖန်တီးနိုင်သည်။
| အယူအဆ | အဓိကမေးခွန်း | လျစ်လျူရှုပါက အန္တရာယ် | ဆန်းစစ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက် |
|---|---|---|---|
| အဓိပ္ပာယ် ကွဲလွဲမှု | တူညီသော စံနှုန်းအတွက် အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသလား။ | မှားယွင်းသော အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ အတုအယောင် ညှိနှိုင်းမှု | ဝေါဟာရ ပွတ်တိုက်မှု ဖော်ထုတ်ခြင်း |
| အာဏာ မညီမျှမှု | မည်သူက မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်ကို ရန်ပုံငွေခံယူနိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်သနည်း။ | ပြိုင်ဆိုင်နိုင်စွမ်းမရှိသော လိုက်နာမှု | အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အာဏာကို ရှာဖွေခြင်း |
| မညီမျှသော စွန့်စားမှု | အကောင်အထည်ဖော်မှု၏ အန္တရာယ်ကို မည်သူက ထမ်းရွက်ရသနည်း။ | စွန့်စားမှုလွှဲပြောင်းခြင်း၊ စွန့်ပစ်ခြင်း | အားနည်းချက်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ချိတ်ဆက်ခြင်း |
| နိုင်ငံရေးထိခိုက်မှု | တိုက်ရိုက်အကြမ်းဖက်မှုထက် မည်သည့်ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်သနည်း။ | ယုံကြည်မှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ တရားဝင်မှုနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်တို့ တိုက်စားခြင်း | ဆက်နွယ်မှုနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဒဏ်ရာကို အမည်တပ်ခြင်း |
| ခုခံမှုဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်ချက် | ဒေသခံများသည် ကွာဟချက်ကို မည်သို့ ရှင်သန်အောင် လုပ်ဆောင်သနည်း။ | ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ ဘာသာစကားဖုံးကွယ်မှု၊ ရှုပ်ယှက်ခတ်မှု | ကန့်သတ်ချက်အောက်ရှိ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ရှင်းလင်းခြင်း |
ဒေတာတောင်းဆိုမှုများသည် စောင့်ကြည့်ခံရနိုင်သော ကွန်ရက်များကို ဖော်ထုတ်နိုင်။ ဒေသခံများက “အကာအကွယ်ဆိုတာ မမြင်နိုင်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်။
စစ်ကောင်စီနှင့် ကြားနေစွာ ထိတွေ့ခြင်းကို ဒေသခံများက “အာဏာရှင်စနစ်ကို တရားဝင်ဖြစ်စေခြင်း” ဟု ရှုမြင်။
အာဏာမလွှဲပြောင်းဘဲ စွန့်စားရမှုကိုသာ လွှဲပြောင်းခြင်း — “မိတ်ဖက်ဟူသော အမည်အောက်တွင် အန္တရာယ်ကို အလွှဲခံရခြင်း”
“CDM” အစား “လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်သူ” ဟု သုံးရခြင်း — ရှင်သန်ရန်အတွက် တော်လှန်ရေးဘာသာစကားကို ဖုံးကွယ်ရခြင်း။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့များသည် “ဒေသပဓာနပြုရေး” ကို အားပေးသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ငွေကြေး၊ ဆုံးဖြတ်ခွင့်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်စွမ်းကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ထားတတ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ဒေသခံအဖွဲ့များသည် ရုပ်ပိုင်း၊ ဥပဒေနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွန့်စားရမှုကို ထမ်းဆောင်ရပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိတ်ဖက်များမှာ ကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကိုသာ စီမံကြသည်။
“သူတို့ယူတဲ့စွန့်စားမှုက ရန်ပုံငွေ အလွဲသုံးစားလုပ်မိမှာကိုပဲ စဉ်းစားတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ဆုံးမှာ ကိုယ်ထိလက်ရောက် စွန့်စားရမှု (ထောင်ကျမှု၊ အသက်အန္တရာယ်) က မြေပြင်ပေါ်က လူတွေဆီမှာပဲ ရှိတယ်။”
ကြားနေစွာ ဆက်ဆံခြင်းက လူသားချင်းစာနာမှု လက်လှမ်းမီရေးကို အာမခံနိုင်သော်လည်း စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို “ပုံမှန်” ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ရှေ့တန်း တော်လှန်ရေးသမားများအတွက် “ငါတို့ရဲ့ ဖိနှိပ်သူကို သာမန်အစိုးရလို ဆက်ဆံခြင်းသည် သစ္စာဖောက်မှု” ဖြစ်နိုင်၏။
ရှေ့တန်းသမားများသည် အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ ဖုံးကွယ်မှု (epistemic camouflage) ကို ကျင့်သုံးကြသည်။ အန္တရာယ်ကို ရှောင်ရှားရန် “ပြည်သူ့ခုခံတိုက်ပွဲ” ကို “ရပ်ရွာခံနိုင်ရည်” ဟုလည်းကောင်း၊ “စစ်ရှောင်များ” အစား “ရွှေ့ပြောင်းနေရသူများ” ဟုလည်းကောင်း ဘာသာပြန်ကြသည်။ ဤသို့သော ဘာသာပြန်ခြင်းသည် လိုအပ်သော်လည်း နိုင်ငံရေးအရ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို တိုက်စားနိုင်သည်။
စစ်မှန်သော စည်းလုံးမှုသည် ဘေးကင်းရာ နေရာမှ ထောက်ခံခြင်းမဟုတ်။ ၎င်းသည် အာဏာမညီမျှမှုအောက်တွင် စွန့်စားရမှုကို မျှဝေခံစားခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ခွင့်၊ လုံခြုံရေးကို ဒေသခံများနှင့်အတူ ပြန်လည်သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့များသည် မိမိတို့၏စံနှုန်းများကို အာဏာသွတ်သွင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်စွမ်း (interpretive accountability) ရှိရမည်။
နိုင်ငံတော်ကို ဗဟိုပြုသော ယူဆချက်များသည် မြန်မာ့တော်လှန်ရေး၏ လက်တွေ့ဘဝတွင် ပျက်ပြားတတ်သည်။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ ဘက်မလိုက်မှုနှင့် ဒေသပဓာနပြုရေးတို့သည် ယင်းတို့၏ တန်ဖိုးကို ကြိုတင်မယူဆဘဲ၊ မည်သူ့အတွက် အကျိုးရှိသည်၊ မည်သူက စွန့်စားရသည်ဟူသော မေးခွန်းများကို မေးမြန်းရမည်။ နိုင်ငံရေးအရ ရင့်ကျက်မှုဆိုသည်မှာ အဖြေသာမက ပိုမိုကောင်းမွန်သော မေးခွန်းများကို မေးတတ်ခြင်းပင်။